ದೇವದಾರಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆದಿರು ಗಣಿಯ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಮುಖ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಕೆಐಒಸಿಎಲ್) ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ 282 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಪರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.
1977 ರಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಟೌನ್ಶಿಪ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 6,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಟೌನ್ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಆಟದ ಮೈದಾನ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಸಿನೆಮಾ ಹಾಲ್, ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ಹೌಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದರು.
2005 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಸ್ಥಗಿತಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ ನಂತರ, 2006 ರಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟೌನ್ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಇದ್ದವು. ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಸಿದ್ದತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈಗ, KIOCL ಸಂಡೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇವದಾರಿ ಗಣಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಕುದುರೆಮುಖದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ನಾಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರ ಸಮಿತಿಯ (CEC) ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವವರೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸದಿರಲು ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. KIOCL ಟೌನ್ಶಿಪ್ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
“ಕುದುರೆಮುಖದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ, ಸಣ್ಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿವೆ. ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯರು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕುದುರೆಮುಖ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೆಲ್ಲಿಬೀಡು, ಜಾಂಬಳೆ, ಸಿಂಗ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಗಲ್ಲು ನಿವಾಸಿಗಳು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. 30 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಜನರನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ದೂಡಬಾರದು” ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರ ಭಾರೀ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಿವಾಗಿದೆ. “ಕುದುರೆಮುಖವು ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಯೋಜಿತ ಪಟ್ಟಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಈಗ, ಇಲಾಖೆಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
“ಕುದುರೆಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಾಗ, ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ರೈತರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೂ ಅದನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಲಖ್ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು” ಎಂದು ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಕಲ್ಕುಳಿ ವಿಠಲ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
